Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Brandweerwezen Homepage

BRANDWEERSTATISTIEK 1998 VERSCHENEN 

Recentelijk verscheen de Brandweerstatistiek 1998. Deze uitgave is ook ditmaal weer tot stand gebracht door het CBS in samenwerking met gemeenten en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De Brandweerstatistiek  is een belangrijk hulpmiddel om de resultaten van brandweerkorpsen onderling te vergelijken en biedt daarnaast bestuurders en management inzicht in de veiligheid waarbij het brandweeroptreden een rol speelt, op lokaal, regionaal en landelijk niveau. In onderstaande samenvatting worden enkele ontwikkelingen en beleidsaanbevelingen nader belicht. 

Minder gemeenten, meer beroepskrachten.
Het aantal gemeenten is vanaf 1 januari 1997 tot 1 januari 1999 afgenomen met 34 van 572 tot 538. Het aantal gemeenten met een brandweerkorps daalde met 36 van 557 tot 521. In die tijd daalde het aantal gemeenten met een brandweerkorps bestaande uit alleen vrijwilligers van 310 tot 230. Een afname van 80. Het verschil (44) werd bijna volledig gecompenseerd door de groei van gemeentelijke brandweerkorpsen met drie of minder beroepskrachten. Er is dus een verschuiving naar korpsen met een of meer beroepskrachten.
Het totaal aantal brandweerlieden bij de gemeenten is deze twee jaar min of meer constant gebleven. Het aantal beroepskrachten is met 130 personen toegenomen en het aantal vrijwilligers is met 123 afgenomen. Ten opzichte van 1999 is het aantal brandweerlieden in 1999 echter met 65 gedaald.
Vrijwilligheid bij de brandweer is een groot goed. Vrijwilligers zorgen voor inbedding in de maatschappij en daarnaast zouden zonder de inzet van vrijwilligers de kosten van de brandweer een stuk hoger uitvallen. Bij 70% van de korpsen vormt de werving van vrijwilligers geen probleem. Maar de verwachting is dat het op den duur voor de brandweer moeilijker wordt voldoende vrijwilligers aan te trekken. Vooral op officiersniveau worden problemen verwacht. Het aantal vacatures bij de vrijwillige brandweer is met 6% gestegen naar 457 vacatures.
Het ministerie van BZK acht het behoud van vrijwilligers van groot belang en heeft daarom onderzoek laten verrichten naar mogelijk knelpunten en oplossingen op het gebied van rechtspositie, werving en selectie, relatie met de werkgever uit het hoofdberoep, jongeren en vrouwen. Daarnaast is een toekomstverkenning gedaan. Het onderzoeksrapport  “Vrijwilligheid in de openbare veiligheid” is sinds kort verkrijgbaar bij het Logistiek Centrum te Zoetermeer. Het afgelopen jaar heeft het ministerie van BZK een speciale wervingsfolder gericht op de werving van vrijwilligers laten ontwikkelen. Ook deze folder, “Een spannende baan bij de brandweer” is verkrijgbaar bij het LCZ.

Weer meer loze meldingen.
In de periode 1990-1998 is het aantal loze meldingen gestegen tot bijna 47.000. Was de stijging in de voorgaande jaren gemiddeld 9% per jaar, het laatste jaar bedroeg de stijging slechts 3%. Wel is het aantal loos alarmen via een brandmeldinstallatie het afgelopen jaar met 6% gestegen. Deze loze meldingen veroorzaken onder andere extra kosten, onnodige belasting van de verkeersveiligheid en een mogelijk mindere bereidheid van werkgevers om personeel beschikbaar te stellen voor het werk van de vrijwillige brandweer.
Alhoewel het ministerie van BZK in een circulaire van medio 1997 een viertal oplossingsrichtingen had aangegeven die zouden kunnen bijdragen aan een belangrijke reductie van het aantal loze alarmmeldingen, bleek er in 1998 nog steeds geen sprake van een vermindering. Begin dit jaar is daarom een project gestart waarbij een inventarisatie van de knelpunten plaats vindt en een nader onderzoek wordt gedaan naar mogelijk oplossingen voor het voorkomen van loos alarm.

Stijging van het aantal hulpverleningen.
Het aantal malen dat door de brandweer hulp is verleend is in 1997 gestegen tot ruim 41.000. ten opzichte van 1996 betekende dat een stijging met bijna 2.000. Voor het bestrijden van wateroverlast en voor hulp bij stormschade, alsmede het reinigen van wegen of terreinen werd in 1998 in versterkte mate een beroep op de brandweer gedaan.
Het aantal slachtoffers waarmee de brandweer wordt geconfronteerd is in 1998 ernstig gestegen. Het aantal doden in 1998 bedroeg 772 (1996: 612 -  1997: 624). Het aantal gewonden steeg in dat jaar tot bijna 5.900 (1996: ruim 4.000 – 1997: bijna 4.500). Ruim 40% (circa 325) van het aantal doden en bijna 65% (ruim 3.700) van het aantal gewonden was verkeersslachtoffer.

Daling van het aantal branden .
Het totaal aantal branden is voor het tweede achtereenvolgende jaar weer gedaald. Dit komt doordat het aantal buitenbranden, dat in 1996 sterk was gestegen door de relatief geringe regenval, wederom is afgenomen. Het aantal branden in gebouwen is sinds 1996 licht gedaald. De schade door brand heeft zich gestabiliseerd op 1,2 miljard gulden. Wel is door de daling van  het aantal branden de gemiddelde schade per brand toegenomen.
Het aantal doden en gewonden ten gevolge van brand was in 1998 iets hoger dan het voorgaande jaar (76 tegen 67). Ten opzichte van 1990 betekent het echter een daling van 25%. In woongebouwen is de dalende trend nog duidelijker merkbaar. Het aantal doden bij brand in woningen is weliswaar iets toegenomen, maar ten opzichte van 1990 betekent het een daling van 33%. Wellicht beginnen de effecten van de rookmelder meer en meer zichtbaar te worden. Het aantal gewonden blijft echter toenemen, waarbij opvallend is dat het aantal gewonde brandweerlieden, dat sinds jaren een dalende tendens liet zien, ten opzichte van 1997 ruim is verdubbeld!

Diversiteit bij de brandweer.
Per 1998 is het percentage vrouwen bij de brandweer van 2,3 naar 2,6% toegenomen. Sinds 1991 zijn er 485 vrouwen bij de brandweer aangenomen. Dit is een behoorlijke toename, maar de streefpercentages voor het jaar 2000 (6% bij de vrijwillige brandweer en 10% bij de beroepsbrandweer) worden niet gehaald. Voor 2005 heeft het ministerie van BZK een nieuw en realistischer streefpercentage opgesteld: 5% voor zowel de beroeps- als de vrijwillige brandweer. Het percentage allochtonen bij de brandweer is eveneens erg laag.

Exemplaren van de Brandweerstatistiek 1998 zijn verkrijgbaar bij het Centraal Bureau voor de Statistiek, Postbus 4481, 6401 CZ Heerlen (fax 045-5727440), Kengetal W-35/1998. Prijs fl. 31,00 exclusief administratie- en verzendkosten.


Kerncijfers brandweer, branden en hulpverleningen 1998:

Organisatie per 1 januari                1997                1998              1999

Aantal gemeenten                              572                  548               538                    

Aantal brandweerkorpsen                 557                  532               521

Alleen beroepskrachten                    7                      6                    6
Gemengd met 4 of meer
                  beroepskrachten            78                    86                  84   

Gemengd met 3 of minder
               beroepskrachten                162                  191                201

Alleen vrijwilligers                        310                  249                230 

Aantal brandweerregio’s                     39                    39                  39 

Personeel per 1 januari                   1997                1998               1999

Beroeps                                           4.123                4.179              4.253

Vrijwillige                                        22.382             22.398           22.259

Totaal                                              26.505             26.577           26.512 

Mannen                                           25.985             25.966           25.831

Vrouwen                                              520                  611                681

Kosten brandweer in guldens           1996                1997              1998

Totaal (x miljoen)     922                  904                969

Per inwoner               60                    58                  62

Branden per 100.000 inwoners        1996                1997                1998
                                                             356                 318                  281

Hulpverleningen per 100.000 inwoners 1996                1997                1998
                                                              222                  253                  263

Slachtoffers bij brand                         1996                1997              1998
Doden                                                      91                    67                  76
Gewonden                                           1.130               1.213             1.307

Slachtoffer bij hulpverlening               1996                1997              1998
Doden                                                     612                  624                712
Gewonden                                            4.044               4.416             5.871 

Schade door brand in guldens              1996               1997             1998
Totaal(x miljoen)                                 1.237               1.218            1.223
Per inwoner                                               80                   78                  78