Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Brandweerwezen Homepage Index algemene informatie

Huisje, boompje, beestje,

Maquettes hebben toch wel iets

Tekst en maquettes: Peter Snellen
Foto's: Ludo van Gestel

Van jongs af aan zat het er al in. Op de treintafel met de oerdegelijke Märklinrails, die ik vanaf mijn zesde jaar mijn eigendom mocht noemen, reed het treintje zijn eindeloze rondjes. Daar was ik al snel op uitgekeken. Zelfs aanvullingen in de vorm van wissels, stootblokken en bruggen mochten mijn belangstelling in de trein als zodanig niet echt vergroten. Nee, die belangstelling ontstond pas, toen de eerste huisjes, poppetjes, boompjes en wat dies meer zij, hun intrede op de treintafel deden. Ik ontdekte wat tegenwoordig met een goed Nederlands woord “sceenery” wordt genoemd.

Ook als jongen van een jaar of tien kreeg ik zo al spoedig in de gaten, dat al die zaken dezelfde schaal (in mijn geval dus 1:87) moesten hebben. Spelenderwijs leerde je, wat schaalverhouding betekende. De theorie op school, daar begreep ik niks van. Waarom is er nou niet één van mijn schoolmeesters op het idee gekomen, mij een en ander uit te leggen aan de hand van een maquette.

Mijn eerste huisje was er een van plastic, een simpel kant en klaar ding, maar wel heel aardig om te zien. Alleen, het was toch wat klein, en deze slimmerik zette het huisje dus ver naar achter, want dan viel het niet zo op dat het veel te klein was uitgevallen. En die ene Matchbox, die was veel te groot. Die mocht niet eens bij de trein staan.

Nu, meer dan vijfenveertig jaar later – het bloed kruipt waar het niet gaan kan – kriebelt het nog regelmatig in mijn binnenste. Dan wordt het tijd weer eens iets in elkaar te draaien, dat op een modelspoorbaan lijkt. Maar wat doe je, als iemand die daarvoor geen plaats heeft? Je gaat noodoplossingen zoeken.

Het idee kwam enkele jaren geleden, toen ik als kerstcadeau van mijn toenmalige directeur een klein blankhouten kistje met glasruitje kreeg, waarin een klein kerststukje (en cadeaubon) was geplaatst.

Na de kerstdagen verdween het kerststukje en ik hield een klein kistje over, waarvoor ik zo een twee drie geen bestemming vond. Maar op een regenachtige zondagmiddag kreeg ik het lumineuze idee, een achtergrond in dat kistje te plakken, er wat autootjes bij te planten en enkele – nog uit mijn kinderjaren overgebleven – Preiserpoppetjes erbij te zetten. De eerste minimaquette was daarmee een feit. Een auto-ongeval in de vroege jaren ’60 van de vorige eeuw was het thema. Die auto’s had ik nog liggen en die pasten toch niet in de collectie. Het geheel meet slechts 19 cm bij 13 cm en het moet dus toch al gek zijn, wil je voor zo’n klein ding geen plaats in je huis vinden. Overigens, het feit dat er glas voor zit is toch ook een uitkomst. Stof heeft zo geen greep op je maquette.

Nou bleken die kistjes ook in grotere afmetingen te bestaan ( 31 cm x 20 cm ). Ikea leverde het spul, maar die vestiging van deze Zweedse hobbyzaak op slechts enkele honderden meters van mijn woning had ze natuurlijk niet voorradig. Dus dan op een mooie zaterdag maar even naar Breda gereden. Je moet iets voor je hobby overhebben. In één van die daar gekochte kistjes bouwde ik met behulp van een bouwplaat van NZG een brandweerkazerne. Halfruimtelijk, dit keer. De achtergrond werd gemaakt van gescande afbeeldingen die uitgeknipt werden. Op de voorgrond een oud modelletje van een brandweerwagen, klaar om uit te rukken, gezien het feit dat de brandweerlieden van Preiser zich verdringen om bij het voertuig te komen.

De derde display was wat ingewikkelder. Hier wilde ik gebruik maken van hoogspoor. Alleen, dat zou te breed zijn geweest voor de geringe diepte van het kastje. Dan maar een trammetje, dat in een ver verleden eens voor enkele guldens werd aangeschaft.

Ook hier is weer gebruik gemaakt van de platen van NZG, die echter – als altijd - te groot waren. De benodigde onderdelen werden dus gescand, tot de juiste proporties teruggebracht en vervolgens afgedrukt, uitgeknipt en opgeplakt. De gebouwen op de achtergrond kwamen volgens hetzelfde procédé tot stand. De auto is een Matchbox ziekenwagen, wel 1:87 (ook dat komt voor) die een kleurspoeling over zich heen heeft moeten laten gaan. En wat gebeurt er op die maquette? Niets, het is loos alarm. De kleine meid rechts heeft de brandweer gebeld, die nu voor niets is uitgereden. Ook dat is een klein stukje werkelijkheid.

Na enig experimenteren met de gescande NZG achtergronden slaagde ik erin, ook in een gebouw spontaan een flinke uitslaande brand te laten plaatsvinden. De Magirus brandweerwagen (Wiking) wordt gevolgd door een nog oudere autoladder. De (ook al heel oude en pensioenrijpe) Preiser motoragent moet en zal eerder bij de brand zijn dan de brandweer. Zeggen ze iets van scannerrijders…

Een bezoek aan Miniatur Wunderland (www.miniatur-wunderland.de) in Hamburg is voor elke modelbouwer een absolute must. In een oud pakhuis heeft men honderden vierkante meters spoorbaan, met rijdende treinen, uitrukkende brandweerwagens, met dag en nacht en sinds kort ook: met eb en vloed in het Scandinavisch gedeelte. Na mijn eerste bezoek aldaar begon het weer te kriebelen. Eigenlijk zou ik best, net als vroeger, weer een flinke treinbaan opzetten. Maar het ruimteprobleem blijft.

Toch maar eens de restanten van de modelspoorbaan uit mijn jeugd opgezocht. En zie daar, ook op een klein plankje past een hoop spul; enkele tweedehands gebouwtjes, wat groen en wat laadgoed; een mooie achtergrond doet de rest. De gebeurtenis: er is een gaslek ontstaan en enkele werklieden proberen de leiding bloot te leggen. De brandweer staat paraat, maar hoeft gelukkig niet in te grijpen.

Na mijn tweede bezoek aan Hamburg werd het tijd voor een wat groter project. Eigenlijk hoefde het wat mij betreft niks met brandweer te maken te hebben. Ik wilde gewoon een emplacementje bouwen, zoals ik ze nog gezien heb in mijn vroege jeugd. Kleine goederenloods, seinhuis, watertoren en waterkraan, kolenbunker. Een project van een aantal maanden volgde. Het voorlopige resultaat is hier te zien. Om het geheel ook voor deze site geschikt te maken, heeft er een vrij ernstig ongeluk plaatsgevonden. Materieel en mensen uit de jaren vijftig – waarin het geheel zich afspeelt – zijn ter plaatse. Over de manipulatie met slachtoffers bij dit ongeval gelieve u niet te corresponderen.

Door Peter Snellen.