Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Brandweerwezen Homepage Index brandweer

Proef helikopterblussing volgend jaar van start

(UTRECHT, Rob Jastrzebski) In de zomer van 1999 start een praktijkproef met het blussen van hoogbouwbranden per helikopter. Tijdens de proefperiode, die anderhalf jaar gaat duren, wordt een helikopter van de Politie Luchtvaart Dienst uitgerust met een IFEX-blusinstallatie. Vanaf de standplaats op Schiphol moet de 'blusheli' iedere locatie in het proefgebied binnen tien minuten kunnen bereiken. Het proefgebied wordt om deze reden beperkt tot Noord- en Zuid-Holland, Utrecht, Flevoland en het westen van Noord-Brabant.
Het plan werd gepresenteerd tijdens de start van de zesde Nationale brandpreventieweek op 26 oktober jl. Tijdens het programma werd op het oefenrampterrein Crailo een eerste praktijkdemonstratie verzorgd met de blushelikopter. Een brandhaard op de tweede verdieping van een van de oefengebouwen op de voormalige legerplaats, werd met enkele welgemikte schoten uit het IFEX-kanon snel onder controle gebracht. De demonstratie werd bijgewoond door een groot aantal genodigden. Hoewel de brandhaard op zich weinig spectaculair was, gaf de demonstratie toch een goede indruk van wat met het project wordt beoogd: een snellere en effectievere blussing met minder water, ook op de moeilijkst bereikbare plaatsen.

Bereikbaarheid
Initiatiefnemer voor het project is de Maarssense brandweercommandant Jack Ruibing, die in brandweerkringen bekendheid geniet vanwege zijn vooruitstrevende ideeën. Ruibing constateert dat de brandweer steeds meer moeite heeft om branden en andere incidenten op tijd te kunnen bereiken. Die trend heeft een aantal oorzaken. In de eerste plaats wordt Nederland steeds voller en dat geldt ook voor de wegen, die steeds vaker verstopt raken. De aanrijtijden voor de brandweer nemen hierdoor toe. Ten tweede verandert de aard van de bebouwing in Nederland. Ondergronds bouwen en hoogbouw hebben wegens ruimtegebrek de toekomst. De hoeveelheid hoogbouw neemt in snel tempo toe en daarmee komt de brandweer voor bijzondere problemen te staan.
In verband met de ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving van Maarssen, ziet ook Ruibing de bereikbaarheid als een toenemend knelpunt. Er zijn plannen voor verdubbeling van de rijksweg A2 en van de spoorlijn Amsterdam-Utrecht, terwijl de verkeersintensiteit op de wegen en ook de scheepvaart op het Amsterdam-Rijnkanaal steeds verder toenemen. In zijn speurtocht naar alternatieve blusmethoden kwam Ruibing in contact met het bedrijf IFEX, bekend van de revolutionaire bluspistolen. De fabrikant suggereerde een IFEX-installatie te ontwikkelen die onder een helikopter kon worden gemonteerd en ging hiermee aan het werk. Zoekend naar een samenwerkingspartner die de installatie daadwerkelijk de lucht in kon brengen, kwam Ruibing in januari in contact met de Politie Luchtvaart Dienst (PLD). Daar stond men open voor een verdere verkenning van de mogelijkheden, wat uiteindelijk leidde tot een verdergaande samenwerking.

Actualiteit
Dat het blussen van branden in hoge gebouwen een complexe opgave kan zijn, bleek op 13 mei 1998, toen in Utrecht brand uitbrak op het dak van een dertien etages tellende kantoorflat naast het centraal station. Doordat trappen en blusleidingen wegens renovatie uit het gebouw gesloopt waren, duurde het bijna twee uur voordat de brandhaard kon worden bereikt en kon worden geblust. Daags na de brand in Utrecht, stelde de Maarssense commandant Ruibing dat de brand met een blushelikopter in een kwartier had kunnen worden gedoofd. Hij greep de actuele aanleiding aan om voor het eerst aandacht te vragen voor deze vorm van technische vernieuwing in de brandbestrijding. Achter de schermen kreeg het project echter al vorm. In april hebben enkele vliegers van de PLD een gespecialiseerde training in helikopterblussing gevolgd en in mei, vrijwel gelijktijdig met de brand in de Utrechtse kantoortoren, werd voor het eerst een IFEX-installatie onder een PLD-helikopter gemonteerd voor het doen van enkele technische proeven. Helaas was het systeem tijdens de brand in Utrecht nog niet inzetbaar, anders was dat het moment geweest om de meerwaarde van het systeem te demonstreren.
Bij de start van de Nationale Brandpreventieweek wees Ruibing erop dat helikopterblussing dit jaar al vier keer zijn meerwaarde had kunnen bewijzen bij moeilijk bereikbare branden. Naast de flat in Utrecht woedden 'lastige' branden in een kerktoren in Oisterwijk, een silocomplex in Doetinchem en een molen bij Haarlem. Elk van deze branden bleek voor de brandweer moeilijk bereikbaar. Hoewel het initiatief van Ruibing in eerste instantie betrekking heeft op het blussen van branden in hoogbouw, ziet hij meer mogelijke toepassingen in situaties waarin brandhaarden moeilijk bereikbaar zijn: branden bij grote verkeersongevallen op geblokkeerde autosnelwegen en scheepsbranden bijvoorbeeld.

Randvoorwaarden
De afgelopen maanden is gewerkt aan het verder invullen van de voorbereidingen voor een officiële proefperiode. Zo zijn een projectgroep en een stuurgroep gevormd, is een protocol opgesteld voor het optreden van branden in hoogbouw en is verder invulling gegeven aan organisatorische en financiële randvoorwaarden. Met de proef is een flinke investering gemoeid, waarvoor financieringsbronnen moeten worden aangeboord. Inmiddels heeft verzekeringsmaatschappij AMEV zich opgeworpen als hoofdsponsor voor het project. AMEV ziet in het steunen van het project een mogelijkheid om een bijdrage te leveren aan schadebeperking door het inzetten van effectievere blusmethoden.

De techniek
Nu de organisatorische voorbereidingen vrijwel rond zijn en ook de financiering vrijwel rond is, was de start van de Nationale Brandpreventieweek het ideale tijdstip om de start van de proefperiode officieel aan te kondigen. Als alles volgens plan verloopt, heeft Nederland vanaf de zomer van 1999 niet alleen de beschikking over een of meer traumahelikopters, maar ook over een 'blusheli'. Gedurende de proef zullen de inzetten worden geëvalueerd, om uitspraken te kunnen doen over de meerwaarde van dit nieuwe instrument in de brandbestrijding.
De uitvoering van de helikopter zal voor de proef worden gewijzigd. De eerste tests die de PLD heeft gehouden, zijn uitgevoerd met een éénmotorige helikopter van de PLD. Voor de officiële proefperiode zal het systeem vanwege de veiligheidseisen worden gemonteerd onder een tweemotorige Bolkov 105. Het aanpassen van de heli op de montage van het IFEX-systeem kost tijd, vandaar dat het systeem niet eerder dan in de zomer van 1999 kan worden ingezet. De blusinstallatie is een IFEX-3000 impulssysteem, voorzien van twee bluskanonnen en twee watertanks met een inhoud van 155 liter. Per schot kunnen de kanonnen per stuk 18 liter blusmiddel op de brandhaard schieten in welgeteld 200 milliseconden. Het bluseffect van n schot is gelijk aan dat van 3000 liter water bij inzet van reguliere blusmiddelen. Om de trefzekerheid te vergroten, is de IFEX-installatie voorzien van een kleine camera, waarmee de piloot de kanonnen via een beeldscherm zo exact mogelijk op de brandhaard kan richten.