Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Brandweerwezen Homepage

  Achtergonden                                                                              Naar index Achtergronden

Lt. Kol. Emile Demuys (Brandweer Antwerpen) treedt vervroegd uit

Dit artikel is een uittreksel van het artikel over de loopbaan van Lt. Kol. Demuys zoals het zal verschijnen in het KBBF-vakblad 'De Brandweerman', uitgave maart 2002.

Na het uitvoerig in de media gekomen incident met het 'onbemande' 100-hulpcentrum in Antwerpen, kon men vermoeden dat hieraan enkele gevolgen konden gekoppeld worden.  Het 'proces' van de 100-aangestelden werd meer dan voldoende in de pers uitgespit en is geen onderwerp van deze reportage.  Tot onze grote verbijstering kregen wij te horen dat Lt. Kol. Emile Demuys - officier-dienstchef van brandweer Antwerpen - naar aanleiding van dit incident vervroegd de dienst ging verlaten, een gelegenheid om eens terug te blikken op een rijke brandweercarrière.

Bij onze ontmoeting op zijn bureau op Sint-Jacobsmarkt viel het ons onmiddellijk op dat wij een zeer aangename en ontspannen dienstchef vonden.  Zijn bureel straalt een zekere warmte uit.  De vlotte verteller gaf ons voer om een artikel te schrijven waarmee wij een gans vakblad kunnen volschrijven, doch misschien kunnen wij daar later eens op terugkomen.  Wij wilden ons beperken om de luitenant-kolonel in alle eer te herstellen nadat er enkele smadelijke artikelen over hem werden gepubliceerd in de 'populaire pers' en om de 'ware dienstchef' nog eens voor een laatste maal in de schijnwerpers te plaatsen.

Tijdens gesprekken met leden van de brandweerdienst, viel ons vooral op dat de overgrote meerderheid hun "kolonel 't muiseke'" een warm hart toedragen, en dat het vooral zijn vaderlijke goedheid is die hem populair maakt bij het overgrote deel van de brandweerlieden van de metropool.


Biografie
Emile Demuys werd op 8 mei 1943 geboren te Merksem.  Hij ging daar naar de Lagere School en het Middelbaar 'afdeling: wetenschappelijke' bij de 'Broeders van Liefde'.  Na de humaniora trok hij als student naar de universiteit van Leuven waar hij afstudeerde als burgerlijk ingenieur elektronica.   Na zijn studentenjaren bleef hij 9 maanden werkloos en kon uiteindelijk aan de slag in de computertechnologie via een uitzendbureau.  Zo ging hij ook een computertaal ontwikkelen bij BELL.

In 1971 begon hij als jonge officier bij de brandweerdienst van Antwerpen. Onder de leiding van majoor Luyckx werd hij verantwoordelijk voor de 'sport en kantine'.  Dat hij met deze verantwoordelijkheid aanvankelijk ontgoocheld was hoeven wij waarschijnlijk niet toe te lichten.  Doch hij wilde zijn taak als 'sportofficier' ter harte nemen.  Ter info kunnen wij melden dat hij de 'kantines' nooit heeft beheerd maar dat deze taak gedelegeerd werd.  In de beginjaren als 'sportofficier' had de brandweer van Antwerpen niets voor sporten te beoefenen.  Toen Demuys aanvragen indiende voor de aankoop van materiaal (volleyballen en -netten) kreeg hij het deksel op de neus.  Ontgoocheld vertelde hij zijn negatieve ervaring tegen brandweerman Bauwens en enkele dagen later kreeg hij de gevraagde sportuitrustingen.  Zijn eerste les was geleerd 'niet wat je kent, maar wie je kent is belangrijk'.  Hij was tevens bijna 10 jaar voorzitter van de personeelskring, een taak die hij neerlegde na zijn bevordering tot luitenant-kolonel.  Onder zijn voorzitterschap kende de vriendenkring glorierijke momenten.  Tevens was hij actief in de Europese sportvereniging voor brandweerlui, een vereniging die zich met weinig financiële middelen moet redden.

In zijn aanvangsjaren was er weinig of geen wetgeving inzake brandpreventie.  Buiten de Schoolwet van 1932 en het ARAB was er weinig.  Pas later kreeg hij preventieopdrachten inzake hoogbouw en industriële risico's 'BASF, Bayer, …).  Demuys werd in het begin van de jaren bevorderd tot kapitein en in 1989 tot luitenant-kolonel - officier-dienstchef, waarbij hij Lt. Kol. Kerkhofs opvolgde. Nadat hij bevorderd werd tot kapitein bleef hij ook 'brandofficier'  Er was een gebrek aan officieren en de 'brandofficier' diende steeds bereikbaar te zijn.  Pas later werd een 12 u-dienst ingevoerd en ook toepasselijk op officieren.

De 'doop' als kolonel onderging Demuys bij de brand van de 'giftrein' in Ekeren.  Het was de eerste maal dat een grootschalige evacuatie werd uitgevoerd in het kader van een rampenplan in een zo dicht bevolkt gebied.


Crisisjaren en besparingen
In de jaren '80 werd de financiële crisis voor Antwerpen tastbaar bij de brandweer.  Er werd een wervingsstop uitgevaardigd waarbij  het personeelsbestand moest dalen van 1000 naar 752 brandweerlieden, hetgeen betekende dat er 15 jaar geen aanwervingen meer konden plaatsvinden.  Het stadsbestuur had een afkeer van officieren.  Het waren burgerlijke ingenieurs die aan de lege stadskas veel geld kostte.  Er werd beslist geen officieren meer aan te werven en de 'consulentenpreventie' op te starten.  Deze dienst werkt met burgerpersoneel in dienst van de brandweer en is belast met de preventie-opdrachten.  Een andere besparing was dat de kolonel, in tegenstelling met zijn collega's van Brussel en Gent, geen persoonlijke chauffeur toegewezen kreeg,  hij dient dus zelf zijn anonieme dienstwagen te besturen.

Een anekdote over de rol van de syndicaten dateert uit het begin van zijn loopbaan als bevelhebber.  Er werd een officieel bezoek gepland aan de brandweer van Antwerpen met toenmalig Minister van Binnenlandse Zaken Louis Tobback.  Nadat de Minister met een vertraging van 45 minuten arriveerde in de Hoofdwacht Linkeroever trok het prominente gezelschap naar Kaai 63.  Daar werden de hoogwaardigheidbekleders verzocht in een sleepboot te stappen om zich naar de Hoofdwacht Lillo te brengen.  De Minister; Provinciegouverneur Kinsbergen en het ganse gevolg waren pas aan boord of de bruggen in de haven werden door een vakbondsactie gesloten.  En Minister of niet, iedereen mocht ontschepen en met de bus naar Lillo rijden.


De brandweerzones en duikersploeg
De komst van de 'hulpverleningszones' beschouwt Lt. Kol. Demuys als zeer positief, doch hij vreest voor de werkzaamheid.  De hiërarchische piramide is zo hoog dat het moeilijk werkbaar is en met veel inmenging van politici.

In zijn carrière van 30 jaar werd de brandweer van Antwerpen slechts eenmaal in een bestuursovereenkomst vermeld.  Na een bezoek van de Koning bleek het niet langer houdbaar te zijn dat de brandweer van de havenstad geen eigen duikteam had.  Het was een lange weg van 3 jaar om een duikteam op te starten.  De kolonel diende met zijn bestaande middelen - zonder bijkomende financiële tussenkomst - te zorgen voor een duikerswagen, de duikuitrusting en de opleidingen.


Goede en slechte dagen …
In zijn lange loopbaan als brandweerofficier heeft hij vele aangename en ook triestige herinneringen om aan terug te denken.  Eén van zijn mooiste momenten als bevelhebber was de dag dat de eigen duikersploeg in dienst trad en de duikersploeg van de brandweer van Beveren vriendelijk kon bedankt worden voor de jarenlange trouwe dienst.  Een andere gloriedag waarnaar hij met veel trots terugkijkt is de levering in 1998 van de 5 Dennis autopompen en 3 ladderwagens op de Grote Markt en de indiensttreding van de lichting nieuwe rekruten.  Op één dag werd voor 132 miljoen BEF nieuw materiaal in dienst genomen en werd het personeelsbestand eindelijk terug aangepast.  De momenten waar hij nog steeds triest van wordt is het verlies in bevolen dienst van 7 collega's gedurende zijn loopbaan.   De ergste ramp vond plaats in 1978 waarbij 4 brandweerlui het leven verloren in een havenbrand.  Het verlies van brandweerman De Roeck in 1985 was voor Emile Demuys ook een persoonlijke zaak.  Op het moment van de ontploffing in de Van Diepenbeeckstraat was hij als kapitein elders op interventie en bij het aanrijden naar de brand hoorde hij via zijn portofoon dat zich een drama had voltrokken.  De laatste maal dat hij een lid van zijn brandweerdienst verloor was bij een woningbrand in de Lage Weg te Hoboken, waarbij Sgt. Peeters zijn leven liet.

Tot slot kunnen wij zeggen dat bij de uitdiensttreding van de Kolonel de laatste 'muis' nog niet is verdwenen uit de brandweer van Antwerpen.  Zijn zoon - Kristof Demuys - begon in 1999 als brandweerman-duiker in de Hoofdwacht Dokken en is momenteel in dienst op de 4'de Wacht Deurne.

Geraadpleegde bronnen:
Echo, Brandweer staat nooit hoog op politieke agenda, uitgave april 2001.

Met dank aan Lt. Kol. Emile Demuys voor zijn gastvrijheid.

Hebben aan de realisatie van dit artikel meegewerkt Sgt. Luc D'Hondt (brandweer Antwerpen), Brm. Kristof Demuys (brandweer Antwerpen) en Brm. Eric Van Daele (brandweer Sint-Gillis-Waas).

Auteur: Sgt. Jean-Paul Heyens - brandweerdienst Sint-Gillis-Waas